Zo kies je de juiste helm voor bij een e-bike
Een helm uitkiezen is meer dan op het bestelknopje drukken in de webwinkel. Je veiligheid en misschien wel je leven hangen af van de kwaliteit van dat beschermingsaccessoire. Klik dus niet zomaar op het eerste het beste exemplaar, maar kijk uit naar de beste modellen. En nog belangrijker: kies er eentje die perfect op je hoofd past. Want een helm die niet goed zit, beschermt maar een fractie zo goed als een die je hoofdvorm nauwkeurig omsluit. Daarnaast zitten er nog verschillen tussen de helmtypes, die cruciaal kunnen zijn in je keuze.
Er zijn helmen die bestempeld zijn als ‘geschikt voor gebruik met e-bikes’, maar dat wil niet zeggen dat ze beter beschermen dan een ultralichte racehelm. Daar zijn gelukkig wel een aantal mogelijkheden voor om te checken hoe goed ze scoren op het vlak van effectieve bescherming. Zelfs de keurmerken NEN-EN 1078 (EN 1080) en NTA 8776 zijn geen garantie op de ultieme veiligheid. De prijs is al een eerste aanduiding van de kwaliteit, maar toch kan een helm van 100 euro een veel betere match zijn voor jou dan dat flitsende model van 350 euro.
Waarom zou je een helm kopen?
Nederland is een echt fietsland, maar toch is de helm daar veel minder ingeburgerd dan in België. Uiteraard is er een stevig verschil in de kwaliteit van de fietsinfrastructuur, maar er lijkt ook wat het idee te bestaan dat een helm iets is voor mensen die van fietsen hun beroep hebben gemaakt of dat zouden willen doen. Traumachirurgen zijn het er nochtans volmondig over eens dat een fietshelm cruciaal kan zijn om levens te redden en hersenschade te minimaliseren bij een val. Bij het Universitair Medisch Centrum (UMC) Utrecht in Nederland klinkt het: “Het dragen van een helm vermindert de kans op ernstig hersenletsel met 60 procent, een dodelijk hersenletsel zelfs met 71 procent.”
Die impact moet niet eens zo krachtig zijn om levensveranderende gevolgen te hebben. Denk maar aan een tramspoor dat niet handig is aangelegd ten opzichte van de fietsrichting. Of een plots uitwijkmanoeuvre van een wagen dat je niet zag aankomen. Dergelijke situaties kom je vaak meermaals per rit tegen en heel vaak gaat het goed. Maar het moet maar één keer fout lopen.
Dan komen veelal de tegenargumenten: het zit niet comfortabel, het is niet handig om overal te moeten meenemen en mooi ziet het er ook al niet uit. Dat vervalt allemaal in het niets bij dat ene argument: het kan het verschil betekenen tussen leven of dood, gezond of voor altijd getekend. Een schedelbreuk na het eenvoudigweg raken van een stoeprandje of blijvende hersenschade na een stomme val door een foute inschatting. Het komt nog te vaak voor, en het kan vermeden worden.
Hoewel hersenletsel voor iedereen schadelijk is, zijn het vooral jongvolwassen tot 30 jaar die hard getroffen worden. Bij hen leidt hersenletsel namelijk tot een ernstige verstoring in de ontwikkeling van de hersenen.
Hoe beschermt een helm tegen letsel?
Dat een helm een deel van de slag absorbeert, kun je waarschijnlijk wel snappen. Maar hoe hij dat doet, legt het SWOV (Instituut voor Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid) uit. Helmen maken gebruik van energieabsorberende schuimlagen die de impact van de klap verdelen over de hersenpan. Met een gladde buitenzijde zorgen helmen er daarnaast voor dat de helm over het oppervlak glijdt. Dat glijden is cruciaal, stelt de wetenschappelijke instantie: “De gladde buitenkant zorgt ervoor dat de helm weinig weerstand heeft met de ondergrond en kan glijden, en zo nekletsel kan voorkomen.”
Daarnaast zijn er nog extra ingrepen die fabrikanten kunnen doen om de functionaliteit nog verder te verhogen, maar daarop komen we zo meteen terug.
Is een helm verplicht op een e-bike?
In België moet je geen helm dragen op een gewone elektrische fiets, maar wel op een speedpedelec. Dat specificeert de Vlaamse overheid als volgt:
- E-bike met trapondersteuning tot 25 km/u met motorvermogen tot 250 watt (0,25 kW): Nee, een helm is niet verplicht.
- E-bike met trapondersteuning tot 25 km/u met motorvermogen tot 1.000 watt (1 kW): Nee, een helm is niet verplicht.
- E-bike met trapondersteuning tot 45 km/u met een vermogen tot 4.000 watt (4 kW): Ja, een helm conform EN 1078 is verplicht.
Kortom, enkel op speedpedelecs moet je verplicht een helm dragen. Die moet bovendien voldoen aan de EN 1078-normering én bescherming bieden voor het achterhoofd en de slapen. Zo’n helm moet dus iets verder doorlopen aan de achter- en zijkant. Op een normale elektrische fiets met een vermogen tot 1.000 watt, met een maximumsnelheid van 25 km/u is een helm niet verplicht. Dat geldt ook voor fietsen zonder trapondersteuning.
Zoals we eerder al hebben vermeld, is het misschien niet in alle gevallen verplicht, maar het is wél ten zeerste aan te raden om een helm op te zetten. En dat moet je niet laten afhangen van het type fiets, want het ongeluk let niet op de modelnaam van je tweewieler of het type motorondersteuning.
Kies de juiste maat en pasvorm
Eén element is cruciaal bij jouw keuze, en dat is hoe goed de helm op je hoofd past. Dat gaat in eerste instantie om de correcte maat, maar ook om de pasvorm. Die verschilt naargelang de fabrikant. Het ene merk heeft een wat rondere binnenvorm, het andere iets meer ovaal. Kies je voor een vorm die niet bij jouw hoofdvorm past, dan is de kans groot dat je drukpunten creëert. Die kunnen voor hoofdpijn zorgen. Het ene blijft wat hoger op het hoofd zitten, het andere heeft een diepere vorm. Ook tussen verschillende modellen van één merk kunnen verschillen zitten. Passen is dus vaak de boodschap, zeker als je voor het eerst een helm koopt of als je een ander merk wil proberen.
De maat kun je in principe wel thuis uitzoeken, want de aanduidingen zijn dan wel in S, M en L, toch hangen daar normaal centimeteraanduidingen aan vast. Daarvoor gebruik je een lintmeter of een touw dat je daarna afmeet. Je meet de omtrek van je hoofd net boven je oren en ongeveer 2,5 centimeter boven je wenkbrauwen. Soms tonen fabrikanten de correcte meetmethode op hun online maattabel. Zo weet je welke maat je moet nemen. Heb je bijvoorbeeld een hoofdomtrek van 56 centimeter, dan kom je veelal bij een maat M uit.
Hou er rekening mee dat Unisize modellen dikwijls wat minder goed zitten dan een specifiekere maat. Kun je kiezen uit drie maten, dan is de kans groter dat je een maat vindt die echt goed past.
Hoe weet je of de helm goed zit?
Je kunt dan wel wat afstellen om de fietshelm vaster rond je hoofd te krijgen, toch is het eerste gevoel belangrijk. Hier merk je het belang van een pasbeurt in een fietswinkel. Daarvoor zet je de draaisluiting aan de achterkant open, dus op de ruimste stand, en zet je de helm op je hoofd. Valt hij mooi over je voorhoofd, dan kun je al één vinkje zetten. Duw je de voorkant van de helm met je duim omhoog en merk je dat hij aanvankelijk goed blijft zitten, dan mag je een extra vinkje aanduiden. Klemt hij nergens op een vervelende manier, terwijl er elders grote holtes zijn? Indien negatief, mag je een derde vinkje noteren.
Pas daarna gebeurt de fijnafstelling. Vooral bij de iets duurdere modellen kun je de ‘kooi’ aan de achterkant ook in de hoogte afregelen. Dat zorgt ervoor dat die kooi mooi de achterkant van je schedel kan vastgrijpen zonder op een vervelende plek te klemmen. Dan volgt het draaien aan de knop achteraan, zodat de helm echt goed aansluit. De betere modellen zorgen daarbij dat die aanpassing rond je volledige hoofd gebeurt en niet enkel aan de achterkant. Als laatste stel je de riempjes af, zowel rond je oren als onder je kin. Als je nog drie vingers tussen de riempjes krijgt, is het net voldoende strak om optimale bescherming te bieden. Te los kan ervoor zorgen dat de helm bij een val niet goed op je hoofd blijft.
Uiteindelijk draait het erom dat de helm effectief rond je hoofd zit en er niet gewoon op. Al te vaak zien we fietsers met een helm die schuin op hun kruin staat in de plaats van aan te sluiten op het voorhoofd. Zo verlies je al een groot deel van de bescherming.
Welk type helm is ideaal bij e-bike?
Heb je een speedpedelec, dan volstaat in principe een helm met een EN 1078-keurmerk. Wel is wettelijk bepaald dat de helm het achterhoofd en de slapen voldoende beschermt. Bij onze noorderburen is daarvoor een extra keurmerk opgezet: NTA 8776. In principe omvat NTA 8776 alle kenmerken van EN 1078 om in Europa te worden toegelaten, tezamen met de benodigde extra’s om geschikt te zijn voor snelheden tot 45 km/u. We raden daarom aan op zoek te gaan naar NTA 8776-helmen voor het gebruik op speedpedelecs. Die normering heeft alle vereisten ingebakken. Dat scheelt uitzoekwerk.
Heb jij echter een gewone e-bike die maar tot 25 km/u ondersteunt, dan kun je gerust een stevige EN 1078-helm kopen die zo goed mogelijk je volledige hoofd beschermt.
NTA 8776 versus EN 1078
Goed, we hebben dus twee keurmerken die geschikt zijn voor helmen voor elektrische fietsen. Wat zijn de merkbare verschillen tussen deze standaarden? Wij zetten ze voor je op een rij:
- Verschillen EN 1078 en NTA 8776: fietshelmen voor speedpedelecs worden gemaakt voor valsnelheden die vele malen hoger liggen. Dat zie je terug aan een grotere dekking van het hoofd: het zijn vooral je achterhoofd en slapen die beter beschermd worden. Ook zijn helmen met een NTA 8776-keurmerk gemaakt van materiaal dat hardere klappen kan absorberen.
Wat vaak ook opvalt aan NTA 8776-helmen is dat ze voorzien zijn van een vizier. Hoewel dat geen vereiste is van de standaard voegen fabrikanten het toe voor extra comfort tijdens het fietsen. Het vizier voorkomt immers dat je ogen last hebben van regen, rijwind of insecten. Hou er wel rekening mee dat je er zorg voor moet dragen, omdat er anders snel krassen op kunnen komen. Een vizier waar je niet doorheen kunt kijken, heeft weinig nut.
Verschil tussen goedkope en dure helmen
NTA 8776-helmen zijn vaak de duurdere fietshelmen die je kunt aanschaffen. Onderdelen als een vizier spelen daar ook een rol in, evenals de extra bescherming die zulke helmen bieden. Kijken we naar de verschillen tussen helmen met hetzelfde keurmerk, dan komen de prijsverschillen vooral aan op extra’s op de helm. Op de beveiliging kunnen ze alvast niet besparen: alle helmen die aan een bepaald keurmerk voldoen bieden vrijwel exact dezelfde valbescherming.
Wat zijn dan extra’s die we vaak op duurdere helmen tegenkomen? Naast vizieren gaat het vaak om rijverlichting aan de voor- en achterzijde en verbindingen met de fiets, zelfs met richtingaanwijzers. Extra’s waar soms honderden euro’s voor gevraagd wordt, terwijl het dus geen verschil oplevert voor de valbescherming.
Check het beschermingsniveau online
Wil je echt weten welke van jouw uitgekozen helmen het beste beschermt? Dan kun je surfen naar de website van Virginia Tech. Daar hebben ze een beter systeem uitgedokterd om helmen te testen. De onderzoekers geven punten en sterren aan de geteste helmen. Heb je het geluk dat de helmen van op jouw lijstje getest zijn, dan kun je dus zien hoe goed ze het hebben gedaan in deze onafhankelijke test. Daar zul je zien dat zowel goedkope als dure modellen topscores kunnen halen.
Wat is het voordeel van MIPS?
Heeft een duurdere helm dan wel zin? Wel als ze voorzien zijn van MIPS, kort voor Multi-Directional Impact Protection System. Zo’n MIPS-laag aan de binnenzijde van de helm voorkomt dat het hoofd te veel meedraait tijdens een val en vermindert daardoor nekletsel. Hiervoor draait de laag mee met de richting waarin het hoofd beweegt. Zonder de techniek blijft je hoofd op één plek vaststeken in de helm en neemt de druk op de nekwervels sterk toe.
Als we jouw keuze dan toch wat richting kunnen geven als je twijfelt tussen verschillende modellen: kies de helm met MIPS. Modellen die de keuze bieden met of zonder MIPS, tonen aan dat deze toevoeging de helm iets duurder maakt. Maar het is het prijsverschil waard. Je herkent deze modellen trouwens gemakkelijk door het gele MIPS-stickertje links achteraan op de helm.
Er zijn overigens wel alternatieven voor MIPS. Zo heeft het Belgische merk Lazer Kineticore in het leven geroepen. Dat werkt niet met een extra laag maar met schuimkussentjes aan de binnenkant die kunnen afbreken bij een impact. Zo doen ze quasi hetzelfde werk maar op een andere manier.
Overigens is een helm zonder deze extra’s niet ‘slecht’ of ‘onveilig’. Heb je het budget niet voor een helm met de extra laag? Kies dan gewoon voor een goedkoper model. Fietsen mét een helm is altijd beter dan zonder.
Aangeraden fietshelmen
Alle helmen voor elektrische fietsen testen is vrijwel onmogelijk. Toch zijn er een reeks helmen die we graag aanraden vanwege hun prijs-kwaliteitverhouding of extra functies.
Lazer Tonic KinetiCore
Voor net geen 80 euro krijg je bij Lazer deze Tonic KinetiCore. Die heeft dus dat alternatief voor MIPS in zijn schuimlaag verwerkt. Hij is beschikbaar in vier maten, zodat de kans groot is dat hij goed past. Bovendien weegt hij maar 240 gram in maat M, waardoor je hem nauwelijks voelt zitten. Voeg nog 18 ventilatieopeningen en de verticale verstelbaarheid van het passysteem toe en je kan ervan uitgaan dat hij heel comfortabel aanvoelt. Wie wil, kan er het compatibele achterlichtje in vastklikken. Dit is echt zo’n helm die je op zowat elk type fiets, met uitzondering van een speedpedelec, kan dragen. Wil je alle toeters en bellen, dan heeft Lazer ook die opties bij de duurder modellen in het gamma.
79,99 euro
Specialized Mode MIPS
Nog zo’n helm die geen fortuin kost en toch veel bescherming biedt, is deze Mode van Specialized. Zijn strakke design verbergt ventilatieopeningen, terwijl de MIPS-laag binnenin extra bescherming garandeert. Hij heeft reflecterende details en is compatibel met een aantal lampjes van Specialized. Je zou het niet meteen verwachten bij zo’n modieuze helm, maar hij kreeg wel de volle vijf sterren bij de Virginia Tech-test en draagt het NTA8776-certificaat voor speedpedelecs.
75 euro
Abus HYP-E ACE
Het Duitse Abus richt zich met de HYP-E duidelijk op het speedpedelecpubliek. Hij beantwoordt dan ook helemaal aan de NTA-norm 8776, maar hij heeft geen MIPS. Deze ACE-uitvoering heeft een vizier en oorbeschermers, naast voor- en achterlicht en richtingaanwijzers met afstandsbediening. Dat doet het gewicht in de maat M wel oplopen tot 715 gram. Wil je er nog het automatische remlicht bij, dan betaal je 30 euro meer.
269,95 euro
Giro Evoke MIPS LED
De Evoke LED heeft een afneembaar achterlicht en een vizier, maar ook een MIPS-beschermingslaag. Ondanks die toevoegingen weegt hij maar 370 gram. Giro testte deze helm in de windtunnel, niet om hem sneller te maken maar om hem beter te laten koelen. Zo heb je op warme dagen of bij een stevige inspanning minder snel last van de hitte. Het Amerikaanse Giro vroeg geen NTA-certificering aan, maar deze EN 1078-helm loopt ver genoeg door achteraan en rond de oren om te mogen gebruiken op de speedpedelec. Er is ook een goedkopere uitvoering zonder achterlicht.
179,99 euro
Unit 1 Aura
Ook helmen ontsnappen niet aan het smart-gedoe. Unit 1 maakt slimme modellen voor Stromer, maar ook voor andere e-bikerijders. Deze Aura kreeg het NTA-certificaat én kreeg van Virginia Tech vijf sterren. Naast een voor- en achterlicht heb je een remlicht en richtingaanwijzers, via de afstandsbediening op het stuur. Ook een MIPS-laag ontbreekt niet en val je toch eens, dan kan de helm een ‘crash alert’ uitsturen naar je contactpersoon. Je krijgt drie vizieropties: helder, gekleurd en meekleurend volgens de zonlichtsterkte. Voor die Adaptieve lens betaal je wel 119,90 euro extra, voor de andere maar 39,90.
299,80 euro
