Capaciteitstarief Vlaanderen na 3 jaar: hoe slimme technologie piekverbruikverlaagt

Drie jaar na de invoering van het capaciteitstarief in Vlaanderen is de eerste balans duidelijk: wie inzet op slimme technologie, wordt beloond. Volgens het recente rapport van de VREG (2026) kunnen huishoudens met actieve sturing van hun energieverbruik tot 30% besparen. Het tarief dat aanvankelijk op kritiek stuitte, blijkt in de praktijk vooral een stimulans voor digitalisering en slim energiebeheer.

Wat is het capaciteitstarief?

Het capaciteitstarief werd ingevoerd op 1 januari 2023 en veranderde de manier waarop netkosten worden berekend. De kosten die je betaalt voor het gebruik van het net (aanleg en onderhoud) worden niet enkel meer berekend op het totale verbruik, maar ook naar hoeveel elektriciteit je tegelijk gebruikt.

Zet je meerdere zware toestellen tegelijk aan, zoals een warmtepomp, inductiekookplaat en droogkast, dan stijgt je piekverbruik en wordt dit zwaarder doorgerekend op je factuur. Het doel is om het elektriciteitsnet efficiënter benutten en overbelasting te vermijden.

Wat kunnen we zeggen na 3 jaar capaciteitstarief?

Volgens het recente evaluatierapport van de VREG is er een duidelijk effect. Huishoudens met een digitale meter en slimme sturing slagen erin hun piekverbruik te verlagen, met een aanzienlijke impact op hun netkosten. Vooral gezinnen met zonnepanelen, een elektrische wagen of warmtepomp merken een verschil. En 33% van de huishoudens heeft effectief hun gedrag aangepast en zet dus minder apparaten tegelijk aan.

Ook bedrijven die veel energie verbruiken merken dat ze via automatische planning hun verbruik beter kunnen spreiden en zo de kosten kunnen beheersen.

Slimme technologie maakt het verschil

Drie oplossingen springen eruit om piekverbruik automatisch te beperken:

• Thuisbatterijen: slaan overtollige zonne-energie op en zetten die in bij hoge vraag.
• Slimme thermostaten: stemmen verwarmingsmomenten af op andere grootverbruikers in huis.
• Energiemanagementsystemen (EMS): coördineren laadpalen, warmtepompen en batterijen zodat zware toestellen niet gelijktijdig actief zijn.

Dynamische energiecontracten versterken het effect

Naast het gebruik van moderne technologie, kun je ook eens kijken naar je energieleverancier en contracttype. Een dynamisch energiecontract werkt met uurprijzen die meebewegen met de groothandelsmarkt. Wanneer er veel zon of wind is, dalen de prijzen, en andersom.

Het Pixel Dynamic-contract van TotalEnergies is een mooi voorbeeld. Via een duidelijke app kunnen klanten de uurtarieven opvolgen en hun verbruik plannen op de goedkoopste momenten.

TotalEnergies legt uit: Voor wie is een dynamisch contract geschikt?

Een dynamisch energiecontract kan bijzonder interessant zijn, maar is niet voor iedereen geschikt. Het is ideaal voor:

• Gezinnen met een digitale meter, want alleen zo kun je exact achterhalen wanneer je meer of minder verbruikt
• Eigenaars van een elektrische wagen die deze thuis willen opladen op de meest gunstige momente
• Woningen met zonnepanelen en/of thuisbatterij voor optimaal gebruik op zowel zonnige als bewolkte dagen
• Wie bereid is actief of automatisch te sturen en verbruik te plannen of uit te stellen
• Huishoudens die meer elektriciteit gebruiken dan gemiddeld (dus meer dan 3500 kWh per jaar)
• Ondernemingen met een flexibele energievraag per uur of dag zoals bedrijven met verschillende shifts, logistieke hubs en ondernemingen die slimme technologie gebruiken

Gezinnen en bedrijven met weinig flexibel verbruik halen minder voordeel uit dit soort contracten. Maar wanneer je je energieverbruik kunt inplannen en/of automatisch uitstellen, kan het veel voordeel opleveren.

Wat vinden Vlamingen zelf van het capaciteitstarief?

Drie jaar na de invoering blijkt het capaciteitstarief voor veel mensen nog altijd een vaag begrip op de energiefactuur. Toch loont het om je erin te verdiepen, want wie inzicht krijgt in zijn piekverbruik en enkele gerichte aanpassingen doet, kan effectief besparen. Denk aan het slim plannen van grote verbruikers of het laden van een elektrische wagen, het installeren van een energiemanagementsysteem of simpelweg overstappen naar een ander type energiecontract. Laat het capaciteitstarief dus vooral een prikkel zijn, bijvoorbeeld om een dynamisch model zoals bij TotalEnergies te kiezen, of om slimme technologie te omarmen.

Dit artikel is geschreven door een van onze partners. Onze redactie is niet verantwoordelijk voor de inhoud.