"Ik ben geen superman"

Een groot bureau in een grote kamer. De nieuwe Apple-computer zoemt, de iPhone ligt klaar, Wired Magazine is al uitgelezen. ICT-minister Vincent van Quickenborne (Open VLD) is een technologiefreak, zoveel is duidelijk. En een werkpaard: zelfs de soep moet tijdens het werk worden gegeten. Over zijn beleid is hij best tevreden. Maar er staat nog zoveel op stapel.

De minister heeft veel plannen. De vakantie bracht hem naar Estland, waar hij elektronisch betalen op bussen zag. Hij vloog naar Hongkong om kennis te maken met een elektronische ambtenaar voor paspoorten en dacht: "Dat wil ik ook." En hij vond zelfs de tijd om een film te gaan huren in een videotheek die de eID gebruikt.

Ook heeft de minister op enkele muziekfestivals rondgehangen, en zelfs daaruit vloeiden ideeën voort.
Vincent van Quickenborne: Ik heb nogal wat festivals aangedaan. Moesten we daar de elektronische identiteitskaart kunnen gebruiken, dan zou dat niet slecht zijn. Al was het maar om het probleem van de doorverkoop van tickets tegen te gaan. Dat is nu deels opgelost door ze wat te personaliseren, maar het is nog altijd een hele papieren business. Ik heb ook nogal wat vliegtuigen genomen en de papieren tickets zijn afgeschaft. Als we dat kunnen doen voor vliegtuigen, waarom kunnen we dat dan niet doen voor festivals?

IT Professional: De organisator van Rock Werchter, Herman Schuermans, is een partijgenoot van u. Zijn er al concrete stappen ondernomen?
Ja, we zijn ermee bezig. Maar ik doe liever niet te veel aankondigingen. Maar het punt is dat de eID op dit ogenblik een kaart is die gelezen moet worden en niet contactloos is. En als je 60.000 festivalgangers binnen het uur op je terrein moet hebben, dan zit je met een probleem als iedereen zijn kaart ergens moet insteken. We zijn dus op zoek naar methoden om dat sneller te laten verlopen. Maar dat veronderstelt een goede planning en goede contacten met degene die de kaarten aanmaakt, Zetes. Er is iemand bij ons die daar fulltime mee bezig is. Dat zal wat tijd in beslag nemen, maar ik denk dat we het komende jaar – als we met de regering kunnen voortmaken, tenminste – vrij interessante ontwikkelingen gaan zien.

Bedrijven kunnen bij de volgende sociale verkiezingen gebruikmaken van internet en de eID. Stemmen met de verkiezingen zou dan in de toekomst ook via het internet kunnen gebeuren?
Voor mij absoluut, ik ben daar voorstander van. Maar er is wat weerstand bij andere politici en ik weet niet of het er nu al van zal komen. Ik denk dat het binnen tien tot vijftien jaar wel zo zal zijn. Dat komt er zeker van. Misschien dat we het eerst doen voor de Belgen in het buitenland, want vandaag is dat een heel kostelijke procedure. Elke stem kost 15 euro. Waanzinnig.

De eID is wel gekoppeld aan een aantal databanken. Krijgen mensen als Frank Robben, de bezieler van de Kruispuntbank en eHealth, dan niet te veel macht?
Nee, iedereen zegt altijd maar dat hij de man is met de meeste macht, ook nu met eHealth. Maar ik ben blij dat we zo’n creatieve ambtenaren hebben die in IT durven te investeren. Ik heb liever zo iemand dan mensen die altijd op de rem gaan staan. We kunnen er vanuit de politiek natuurlijk voor zorgen dat er voldoende organen en evenwichten zijn en dat er betrokkenheid is van belangenorganisaties. Het gaat hier weer over zo’n beeld dat wordt opgehangen van een soort IT-dictatorship dat dan alles zou domineren. Zo zou je ook kunnen beweren dat een CIO in een bedrijf alles voor het zeggen heeft. Nee, die stelt zich ter beschikking van.
Daar maak ik mij absoluut geen zorgen over. Tenslotte leven we in een democratie, dus wij zijn het die verkozen worden.

Bruno Segers, CEO van Realdolmen, pleit er al een tijd voor om ook de bank- en kredietkaartgegevens op de eID te zetten. Maar de bankfederatie Febelfin wil daar niets over horen. U zal zo’n idee wel genegen zijn, maar liberalen zijn toch niet geneigd om dingen op te leggen?
Tuurlijk niet, ik ga de mensen niks opleggen. Maar wat ze ook niet mogen doen is dingen onmogelijk maken. Ik vind wel dat als banken de eID zouden willen gebruiken, dat zij dat mogen doen. Ik ben in gesprek met een aantal grote banken om op termijn de eID te gaan gebruiken, bijvoorbeeld voor toepassingen als internetbankieren. Maar het zal ook niet Febelfin zijn die gaan bepalen wat er moet gebeuren. Vergeet niet dat er achter de eID een hele infrastructuur zit met sleutels en certificaten die worden betaald door de overheid. Als een bank daarmee kosten kan besparen, dan stel ik die met heel veel plezier ter beschikking.

U heeft het vaak over het duopolie Belgacom-Telenet. Didier Bellens zei enkele maanden geleden nog dat de consument wel meer dan 40 euro wil betalen voor internet. Is dat een verkeerde visie?
Ik denk dat wanneer een speler in een echte concurrentiële markt zo’n uitspraak doet, dat de helft van zijn consumenten de dag later al weg zijn. Het beste bewijs dat er geen echte concurrentie is, zijn zulke uitspraken. Mensen willen voor veel kwaliteit best betalen, maar de vraag is of die 40 euro correspondeert met wat de mensen ervoor krijgen. Het is zeer opvallend dat op een moment dat Telenet een stap vooruit doet en meer bandbreedte of gigabytes aanbiedt, dat de tweede speler copy-conform volgt, twee dagen later. Het is een werk van lange adem, natuurlijk. Je kan niet op drie maanden tijd een situatie rechttrekken die de laatste vijftien jaar gegroeid is. Ik ben geen superman. De beste oplossing volgens mij is dat andere spelers echte investeringen gaan doen. Dat er op vlak van breedbandinternet echt een derde speler komt.

Met een eigen infrastructuur?
Dat kan bijvoorbeeld zijn door de infrastructuur te delen die er nu al is, via Broba. Dat kan ook door nieuwe infrastructuur mogelijk te maken, kijk maar naar het debat rond de veiling van Wimax. Dat kan zijn door nationale roaming toe te laten, als het gaat over een vierde licentie voor gsm. Het kan zijn dat 3G, nu mogelijk bij Proximus en Mobistar, op termijn ook door Base aangeboden zal worden én eventueel door een vierde speler. Er is dus een volledig gamma dat we hebben.
Europa spreekt bij monde van Commissaris Viviane Reding ook over functionele scheiding (opsplitsing van een telecombedrijf in een netwerkdeel en een dienstendeel, red.)

Is dat een realistisch scenario voor Belgacom?
Europa heeft dat als laatste remedie neergeschreven en Engeland heeft dat ooit gedaan met BT, dat er toen vrijwillig is overgegaan. Ik denk dat dat een van de remedies kan zijn. Maar het is wel een feit dat het allemaal slechts kan op het moment dat we een slagkrachtig BIPT hebben (de Belgische telecomregulator, red.). Ik denk dat we daar de laatste weken al wat van gezien hebben. Ik ben tevreden over de medewerking die ik van hen krijg en ook over de acties die ze ondernomen hebben zoals die 3 miljoen euro boete die er eindelijk is gekomen. Het is de eerste keer dat ze dat gedaan hebben. In Nederland en Frankrijk heeft het opleggen van zo’n boete geleid tot het begin van een echte openstelling van de markt. France Telecom heeft zo’n boete aan z’n rekker gehad en KPN hetzelfde. Ten tweede denk ik ook dat het BIPT de boodschap wel begrepen heeft en weet waar ik naartoe wil.

Belgacom klaagt altijd dat het BIPT enkel hen viseert. Ze zeggen dat zij hun netwerk wel moeten openstellen voor concurrenten, maar dat Telenet niet onder die regels valt. Ze vinden dat niet eerlijk.
Het zijn twee debatten. Zo zegt Telenet dat je dat niet mag doen, want al de investeringen die ze hebben gedaan, zouden dan verdwijnen. Ik denk dat, als je een alternatieve operator de mogelijkheid geeft om op je netwerk te komen en daarvoor een faire prijs betaalt, dat je daarvoor vergoed kan worden. Ten tweede, is het technisch mogelijk? Nu heb ik twee initiatieven genomen. Ten eerste is het BIPT bezig met een studie of dat mogelijk is, en ten tweede heb ik de vraag gesteld aan commissaris Reding of er daar geen bezwaar rond zou zijn.

Vlaams minister Geert Bourgeois sprak laatst over het Digitaal Dividend, de radiofrequenties die binnenkort vrijkomen, en hij zegt dat er geen nood is aan een draadloze internetaanbieder op die frequenties omdat er voldoende concurrentie speelt tussen Belgacom en Telenet. Heeft hij het dan mis?
Dat weet ik niet. Ik moet zeggen dat als ik zijn partijgenoten hoor in het parlement, die de hele tijd om acties vragen voor lagere prijzen, dan denk ik dat zijn partijgenoten het wél bij het rechte eind hebben. Het debat over het dividend moeten we niet overhaast voeren. Je kan kiezen tussen mobiele broadcasting of mobiele data en daar moeten we tot een goede verdeling komen. Digitale broadcasting is belangrijk, maar het rendement voor mobiele data is volgens mij een stuk hoger.

Wat moet er met Belgacom gebeuren?
Ik denk dat Belgacom dringend geprivatiseerd moet worden, ten eerste omdat we met een absurde situatie zitten waar de overheid zowel rechter is als partij. Ten tweede moet Belgacom een strategisch partnerschap aangaan met alternatieve operatoren in Europa om sterk te staan tegen grote operatoren die volop bezig zijn zoals France Telecom of Vodafone. Ik denk dat we beter op zoek gaan naar strategische partnerschappen in plaats van te wachten tot we uiteindelijk toch worden opgepeuzeld.

Er is een rechtszaak gaande van Sabam tegen Scarlet, waarbij Sabam de ISP (Internet Service Provider) wil verplichten dataverkeer te filteren om zo illegale handelingen tegen te houden. Wat vindt u daarvan?
Ik heb begrip voor de auteurs, intellectueele eigendom moet je respecteren. Maar voor mij is het principe dat mensen pro-actief verplichten tot censuur onbetaalbaar en onwenselijk is. Onwenselijk omdat dat zou leiden tot het killen van creatieve processen die gaande zijn. Uiteraard illegale, maar er zijn ook legale, nieuwe innovaties. En dat is ook te kostelijk voor de ISP’s, die de kosten toch gaan doorrekenen aan de consument. Wat ik wel eis is dat, wanneer men weet dat iemand illegaal bezig is, men daartegen reageert als ISP en dat men er alles aan doet om zo snel mogelijk op te treden. Dan is de medewerking van de ISP noodzakelijk.

ISP’s zeggen wel eens dat de pc-penetratie in België te laag ligt. Zouden initiatieven als ‘Internet voor Iedereen’ misschien kunnen helpen?
De cijfers over ‘Internet voor Iedereen’ zeggen dat er 37.000 pc’s zijn verkocht, op een totaal van 240.000 computers die jaarlijks in België verkocht worden, is dat niet niks, maar ik denk dat het toch beter kan. In de slipstream van die 37.000 zijn er blijkbaar ook nog een keer evenveel verkocht aan mensen die anders nooit naar de winkel zouden zijn gegaan. Men beweert dat 90 procent bij de doelgroep is terechtgekomen, ik denk dat het minder is.
Wat er volgens mij moet gebeuren is dat er meer vrijheid moet zijn voor aanbieders om zelf pakketten samen te stellen. Ook moet de BTW rechtstreeks op de factuur in mindering worden gebracht, en wat de betaling betreft zouden we kunnen denken aan een formule waarbij je maandelijks een bepaald bedrag betaalt. Er moet ook gesproken worden over het toelaten van koppelverkoop, want daar was ‘Internet voor Iedereen’ als uitzondering op de wet wél een stichtend voorbeeld van.
Over die pc-penetratie, waar Belgacom en Telenet het altijd over hebben… Volgens cijfers van maart 2008 zijn we echt aan het wegzakken qua breedbandpenetratie,. Maar dat linken aan pc-penetratie lijkt me iets te kort om de bocht. De pc-penetratie in Zweden is stukken hoger dan bij ons, maar de breedbandpenetratie is niet ver van ons verwijderd. En als je kijkt naar breedbandinternet, dat converteert en gaat meer en meer richting gsm’s. Op vlak van mobiele telefoontoestellen is er geen digitale kloof, want iedereen heeft een gsm. Men probeert altijd het debat over het duopolie uit te weg gaan door de zondebok ergens anders te zoeken, en dat is niet correct.

U spreekt over economische stimuli zoals de notionele intrestaftrek om het economisch klimaat voor IT-bedrijven aantrekkelijk te maken. Dat is echter vrij algemeen. Heeft u ook specifieke maatregelen voor de IT-sector in gedachten?
Ik ben niet de minister van subsidies, dus kom bij mij niet vragen om subsidies voor IT-bedrijven. Want subsidies voor de ene, betekent belastingsverhogingen voor de andere. Maar algemene initiatieven die de IT ook ten goede komen, die andere kennisbedrijven tegemoet kunnen komen, is het hele debat over economische migratie. Als je 15.000 vacatures hebt in de sector, en je kan die niet opgevuld krijgen, dan moet je ervoor zorgen dat er mogelijkheden zijn om mensen uit het buitenland naar hier te halen voor dat soort specifieke jobs. Dat is het debat van Annemie Turtelboom (minister voor migratie en partijgenote van Van Quickenborne, red.). Die zegt dat regularisatie allemaal goed en wel is, maar dat ze ook over economische migratie wil spreken. Ik heb daar met haar al over gesproken, dus dat zit erin. Met heel veel aandacht voor IT-profielen.
Ik denk dat de overheid in de scholing van mensen ook moet wijzen op de voordelen van studies voor ingenieur of positieve wetenschappen, en voor de high-end profielen moeten we de belastingsdruk voldoende redelijk houden via we een korting op de bedrijfsvoorheffing voor onderzoekers.
Het beste wat de overheid kan doen voor de IT is ervoor zorgen dat de overheid veel meer IT-minded wordt, en dat ze veel van de processen die ze nu op papier doet, automatiseert. En dat creëert dan ook kansen voor de markt.

Dat interessante klimaat heeft misschien wel een ferme deuk gekregen door de regeringscrisis hier. Heeft dat een negatieve invloed gehad op de IT-sector?
Ik denk dat de mensen vrij positief waren over mijn aanstelling. Ik heb al heel wat IT-bedrijven bezocht en krijg constant telefoontjes om te gaan, dus er is heel wat enthousiasme. Dat is volgens mij het belangrijkste, dat we van België weer proberen een IT-land te maken. Wees gerust, ik laat me niet verlammen door constitutionele debatten. Ik hou me daar afzijdig van.

U heeft dingen niét kunnen doen door de crisis?
Nee, want dat contact met de gewesten op vlak van IT rond eGov, de Kruispuntbank en dergelijke, gaat goed. Er zijn geen onoverkomelijke moeilijkheden. Maar moest ik me de helft van de tijd bezighouden met Brussel-Halle-Vilvoorde, dan zou ik de helft minder tijd hebben voor de IT-sector.

Op welke verwezenlijkingen sinds uw aanstelling bent u het meest trots?
De beweging die is ingezet in het telecomlandschap, de erkenning van het bestaan van een duopolie en de noodzaak tot meer concurrentie, dat was er een jaar geleden niet. Daar zijn stappen gezet. We hebben een aantal initiatieven genomen op het vlak van IT en boekhouding, zo zijn de archiveringstermijnen voor bedrijven gezakt, wat een goede zaak was. Voor de rest probeer ik stapsgewijs vooruit te gaan. Er zijn ook wat toepassingen ontwikkeld voor de eID, zoals Police on web. En dat op slechts vier maanden. Ik hoop dat we de hele rit kunnen uitrijden en dan gaan we er volgens mij wel staan. Er zit heel wat in de pijplijn, maar ik ben iemand die liever eerst iets realiseert en er dan pas uitvoerig over communiceert.

Waar mogen we u aan het eind van de legislatuur op afrekenen?
Wat IT betreft, moeten we op de rankings weer stijgen, de prijzen moeten zakken voor de consumenten, de stem van CEO’s en CIO’s is heel belangrijk. Er zijn heel veel graadmeters om mij op af te rekenen. Dat is een uitdaging. Ik vind dat politici veel vaker moeten worden afgerekend op wat ze doen, niet op wat ze zeggen.