V-ICT-OR haalt gemeentelijke IT uit het verdomhoekje

De vzw ‘Vlaamse ICT Organisatie’ (V-ICT-OR) ijvert al enkele jaren voor een verbeterd IT-gebruik bij lokale overheden. Vandaag uit zich dat vooral in een uitgebreid netwerk van lokale informatici die informeel informatie uitwisselen, maar Luc Stinissen, de voorzitter van de vrijwilligersorganisatie, sluit niet uit dat die samenwerking uiteindelijk uitgroeit tot overkoepelende IT-contracten.

Al zit de organisatie daar nu ook weer niet op te wachten. De eerste prioriteit is een netwerk uit te bouwen, aldus Stinissen: “We zouden wel perfect een raamcontract kunnen maken voor de aankoop van pc’s, maar dan zitten we met het probleem dat we daarvoor ook de administratieve ondersteuning moeten leveren.”

IT Professional: Waarom werd de vzw V-ICT-OR opgericht?
Luc Stinissen: Eigenlijk vonden we dat er over de gemeentegrenzen heen nog iets nodig was. De vzw ging op 19 december 2001 van start, maar daarvoor kwamen we ook al een tijdje bijeen met een aantal gepassioneerde IT’ers van verschillende lokale overheden. Uiteindelijk leek het ons beter om er iets structureels van te maken, waardoor we uiteindelijk bij een vzw-structuur terechtkwamen. In het buitenland werkt men weliswaar met andere systemen, maar wij voelen aan dat een vzw voor onze regio het beste werkt.

De leden van V-ICT-OR zijn individuen en geen steden of gemeenten. Hoe komt dat?
Daar is een lange discussie aan voorafgegaan. Uiteindelijk werd beslist dat elke IT’er van een gemeente, OCMW of politiezone lid kan worden. Al is het wel zo dat doorgaans het bestuur het lidgeld betaalt.

Hoeveel steden en gemeenten worden er op die manier – onrechtstreeks – vertegenwoordigd?
We kunnen in principe 616 besturen vertegenwoordigen (308 Vlaamse gemeenten en evenveel OCMW’s, red.), met daarnaast nog ongeveer 93 politiezones. Vandaag tellen we ongeveer 240 leden, waarmee we ongeveer 210 besturen afdekken. We hebben dus zeker nog wat groeipotentieel. Maar vergeet niet dat er heel veel kleine gemeentes zijn waar er slechts één IT’er is voor het OCMW en de gemeente. Dit jaar willen we nog meer het accent leggen op de hele kleine gemeentebesturen. We hebben gemerkt dat we hen heel moeilijk kunnen bereiken, omdat het vaak nog de secretaris of de ontvanger is die voor de IT instaat.

Eigenlijk hebben zij zelfs het meest aan onze ledenorganisatie. Grote besturen beschikken meestal over heel wat meer kennis (Stinissen, die zelf informaticus is van opleiding, beschikt in de stad Genk waar hij dienstverantwoordelijke is voor de dienst informatica over een negenkoppig team, red.).

Victor gaat uit van ambitieuze doelstellingen (zie kader). Hoe evalueert u de inspanningen na vijf jaar V-ICT-OR?
Het verhogen van de deskundigheid van onze collega’s is een permanente bezigheid. Dit gebeurt via studiedagen, de Shop IT-dag (een jaarlijkse, grootschalige congresdag van de vzw, red.) en nu ook met een aantal opleidingen, bijvoorbeeld rond Windows Vista.

Is het niveauverschil binnen uw doelpubliek daarbij niet ontzettend groot?
Ja, dat is waar. Al proberen we dat op te vangen door op voorhand onze opleidingen telkens zo duidelijk mogelijk te omschrijven. In het geval van Windows Vista gaat het trouwens om een instapcursus, nadien volgt mogelijk een opleiding voor gevorderden. Een andere opleiding gaat over het gebruik van benchmarks bij de aankoop van hardware naar aanleiding van een omzendbrief die in december vorig jaar verscheen (zie kader), want vroeger durfde een overheid wel eens heel expliciet te zeggen dan ze een toestel wou aankopen met een AMD- of Intel-processor van zoveel gigahertz (GHz). Bovendien is ook de kloksnelheid niet voldoende om het prestatieniveau van processoren te meten of te vergelijken. Net daarom zijn benchmarks nodig. Vandaar dat we onze leden zullen helpen bij het gebruik hiervan. Dat gebeurt in samenwerking met Fedict, die verantwoordelijk was voor de technische bijlage van die bewuste omzendbrief.

TAALBARRIERE
Een van de doelstellingen was ook dat V-ICT-OR in overleg zou treden met hogere overheden. Bestaat er inmiddels een geformaliseerd overleg met Fedict?
Nee, zoiets loopt nu nog louter informeel. Al heb ik wel het gevoel dat dit stilaan aan het groeien is. Ook met de VVSG proberen we zeer nauw samen te werken. De halftijdse coördinator die we ter beschikking hebben, is er trouwens gehuisvest. Op het vlak van security is er dan weer wel een formele samenwerking met mensen van de Vlaamse overheid. Met de federale overheid gebeurt dit eerder ad hoc, maar we zijn zeker vragende partij. Anderzijds zijn in het V-ICT-OR kenniscentrum (Dat is een bedrijfsconsortium ‘e-government voor lokale overheden’ dat de vzw vorig jaar samen met een twintigtal bedrijven opstartte, red.) de Vlaamse en federale e-gov-verantwoordelijken wel vertegenwoordigd.

Onderhoudt u ook contact met uw Waalse tegenhanger?
Met de Waalse organisatie RIC (Réseau des Informaticiens Communaux et CPAS, red.) – die je onze tegenhanger zou kunnen noemen, al beperken zij zich niet tot de lokale overheden – bestaat geen overleg. Voor een stuk speelt ook de taalbarrière mee: in het Engels lukt het wel voor de meeste IT’ers, maar het Frans is een echt obstakel aan het worden. Bij het ene contact dat er ooit is geweest, hebben we ook vastgesteld dat het niveau van IT in Vlaanderen een stukje hoger ligt dan in Wallonië. Ik vermoed dat de Vlaamse openbare besturen meer middelen aan IT besteden, maar dat kan ik niet staven met cijfermateriaal.

In een van haar doelstellingen stelt V-ICT-OR expliciet te willen werken aan een mentaliteitsverandering en een cultuur van open en behoorlijk bestuur? Lag dit zo zwaar op de maag?
Dat is niet zo negatief bedoeld. Maar we komen nu eenmaal uit een tijd dat IT eigenlijk niet bestond in de openbare besturen. Vervolgens zijn er enkele besturen heel snel gegaan, terwijl anderen wat zijn blijven hangen. Wij proberen besturen wakker te schudden.

Is er vandaag nog altijd een digitale kloof tussen de gemeenten?
Er is inderdaad een vrij groot verschil. Er zijn gemeenten die IT echt meenemen in hun beleidsplan en met de business meedenken, terwijl anderzijds nog veel besturen de dienst Informatica louter zien als de afdeling waar pc’s worden aangekocht.

Nieuwe IT-opleiding?
Heeft V-ICT-OR een antwoord op de moeilijkheid om IT’ers aan te werven binnen de overheid? We kunnen de schaarste op de markt niet opvangen…

U zou toch heel specifieke opleidingen kunnen organiseren?
Jazeker. Op dit moment zijn we in een werkgroep de mogelijke profielen van het IT-personeel van een stad of gemeente naast de vereiste capaciteiten aan het leggen. Een zeer moeilijke oefening – daarbovenop zit je binnen de overheid nog met die verschillende loonschalen.

Welke profielen heeft een gemeente dan wel nodig?
Ik kan daar eigenlijk nog niks over kwijt. De werkgroep is er nog volop aan bezig en ik zou hun werk niet willen counteren. Wel gaat het niet alleen over competenties en profielen, maar ook over de vraag waar de dienst informatica idealiter zou zitten binnen de organisatie van een gemeentebestuur.

Het loon voor een IT’er binnen de overheid is heel wat lager dan dat van zijn collega’s uit de privé. Hoe blijf je informatici motiveren om toch bij de lokale overheid te werken? Of zal de overheid het vooral moeten hebben van interne omscholingen?
Nee, al geloof ik wel dat daar zeker mogelijkheden liggen. Onze motivatie schuilt in een interessante jobinhoud. Doorgroeimogelijkheden zijn er inderdaad niet altijd. Anderzijds kun je wel veel opleidingen volgen. Ook de vaste benoeming blijkt veel mensen nog steeds aan te spreken.

Een van onze denkpistes bestaat erin om mensen zonder IT-achtergrond een specifieke IT-opleiding aan te bieden. Maar dan is het opnieuw noodzakelijk om te weten wat precies de vereiste profielen zijn en welke competenties hier tegenover staan. Uiteraard gaat dit verder dan zomaar een opleiding organiseren. We zouden hiervoor ook met de Vlaamse overheid moeten overleggen, want iemand met een ‘lager’ diploma zou zo in aanmerking kunnen komen om bepaalde ‘hogere’ niveaus in te vullen.

GEEN PROGRAMMEURS
U zei het al: niet elke gemeente stapt even snel mee in de IT-evolutie. De vraag is ook of ze wel allemaal kunnen volgen. Laten we enkele hot topics overlopen, zoals VoIP bijvoorbeeld…
Wij (bij de stad Genk, red.) gebruiken een IP Tel-systeem van Cisco. We hebben hiervoor een twintigtal externe diensten verbonden met glasvezel.

Hoe uitzonderlijk is Genk in dit geval?
Ik denk wel dat we vrij uitzonderlijk zijn. Nu zijn er wel nog een aantal steden aan het volgen, maar wij waren hier al 2,5 jaar mee bezig. Maar niet elke gemeente heeft dit nodig natuurlijk. Heel pragmatisch bekeken is onze oplossing even duur – of misschien ietsje duurder – dan een gewone digitale telefooncentrale. Maar het aansluiten van andere gebouwen gaat nu wel heel wat sneller. Wel geloof ik dat er voldoende informatie voorhanden is voor gemeenten om dit te kunnen oppikken.

Hoe zit het met thuiswerk?
In privé-bedrijven is dat natuurlijk enorm populair, maar onze personeelsleden wonen allemaal in de buurt. Bij ons is die vraag dus heel klei
n, maar we hebben er wel een netwerk voor.

En technologieën als J2EE?
Daar zijn we niet echt mee bezig. Eigenlijk programmeren we zelf niet, doordat we zelf geen software maken. We zorgen dat het netwerk operationeel blijft, dat er recente pc’s zijn, dat het printpark in orde is enzovoort. Het programmeren laten we over aan privé-bedrijven zoals Cevi, Cipal of Schaubroeck. Zij maken specifieke software voor de lokale overheden.

En virtualisatie van servers?
Dat gebeurt. Vrij vaak via de leveranciers zelf. Ook wij moeten daarvoor trouwens kennis inkopen.

STANDAARD SLA
Hoe kijkt V-ICT-OR aan tegenover de controle op de IT-dienstenleveranciers?
Tot nu toe is iedereen op zichzelf aangewezen. We hebben inderdaad overwogen om een standaard SLA op te stellen – naar analogie van het typebestek voor de diensten openbare werken bijvoorbeeld. Maar we begeven ons daar op heel glad ijs. Niet alleen is de specialisatie van de IT-dienst van de gemeentebesturen heel divers, ook de aangekochte dienstverlening is bijzonder breed. Hierdoor wordt het heel moeilijk om een standaard SLA op te stellen. Al zullen we daar wellicht ooit toe komen.

Eén van de doelstellingen van uw vzw is het bij elkaar brengen van de IT-verantwoordelijken van de lokale besturen. Is het ook de bedoeling om de IT-infrastructuur en -ondersteuning bij elkaar te brengen, bijvoorbeeld aan de hand van een gemeenschappelijk IT-contract?

Ook daar begeven we ons opnieuw op glad ijs – want er zijn juridische spitsvondigheden mogelijk. We zouden wel perfect een raamcontract kunnen maken voor de aankoop van pc’s, maar dan zitten we met het probleem dat we daarvoor ook de administratieve ondersteuning moeten leveren.

Onze eerste grote bedoeling was om een netwerk uit te bouwen en dat is behoorlijk goed aan het lukken. Nu proberen we die brug te slaan met die hogere overheden. Daarna zullen we proberen om dingen samen te doen, zoals het nadenken over die profielen en competenties. Mogelijk kunnen we inderdaad ook naar een groot centraal contract evolueren.

Hoe controleert uw team de IT-dienstenleveranciers eigenlijk?
Wij zijn een vrij grote klant van Cipal en hebben daar geen superstrikte SLA’s mee. Maar we hebben wel heel strikte SLA’s voor onze operationele systemen, zoals onze servers of het volledige netwerk. Natuurlijk zouden we die SLA’s kunnen uitwisselen, maar dan kunnen mijn collega’s die alleen gebruiken ‘as if’.

Er zit dan geen enkele garantie op. Dat is ook een beetje het probleem met lastenboeken. Als er iets is waarmee we een quick win kunnen realiseren, dan is het nu net die lastenboeken. Al is het maar om een voorbeeld te hebben. Want als kleinere besturen pc’s willen aankopen, dan is dat telkens een lijdensweg. Een tijd geleden zijn we hiermee gestart op onze website. Maar het probleem is dat het een stuk geven en nemen is. Het afhalen, daar is iedereen toe bereidt, maar het uploaden doet men blijkbaar niet zo graag.

Hoeveel lastenboeken heeft de stad Genk in het systeem geladen?
Ik denk niet dat het er veel zijn. Ik wissel ze wel met veel mensen uit, maar uiteindelijk is dat systeem van de lastenboeken wat stilgevallen. Een andere reden is ook het feit dat sommige gemeentebesturen heel wat geld hebben neergeteld om zo’n lastenboek op te stellen. Voor het bestek van ons IP Tel-systeem hebben wij bijvoorbeeld een studiebureau onder de arm genomen. Dat heeft veel geld gekost. Niet elk bestuur is zomaar bereid om haar lastenboeken vrij te geven.