De rijstkorrel, de boon en de uitoefening van de macht
Iedereen zal het ermee eens zijn dat regeringen en overheidsdiensten kunnen worden beschouwd als een bedrijf. Een bedrijf dat beheerd en geleid moeten worden zodat het een zeker niveau van dienstverlening en zelfs een zekere productiviteit haalt.
Minder evident is de bewering dat je een bedrijf kunt bekijken als een regering. Nochtans wordt een onderneming, zeker vanaf een bepaalde omvang, fundamenteel een politieke entiteit. Om te begrijpen hoe ze functioneren, moet je haar interne politiek doorgronden, net zoals je om een regering te begrijpen haar politiek moet analyseren.
Want uiteindelijk is het vaak de interne politiek die bepaalt hoe een onderneming zal handelen. Die politiek begrijpen is één ding, ze onder de knie krijgen om er gebruik van te maken is nog iets heel anders. Heel wat keren heb ik jonge managers gezien met uitstekende kwalificaties en veel potentieel, die een job verlaten waar ze echt het verschil hadden kunnen maken, uit schrik van de politieke situatie waarmee ze werden geconfronteerd. Deze schrik voor de interne politiek vind je vooral bij mensen die uit de technische wereld zijn opgeklommen. En met name bij de IT professionals.
Als manager van een dienstenbedrijf, stel ik vast dat de interne politiek en de machtsverhoudingen die daaruit voortkomen, een belangrijke rol spelen in het gebruik van externe diensten en het soort van contract dat daarvoor wordt getekend.
Veel ondernemingen zijn zo slecht geworden in het leiden en beheren van hun eigen personeel, dat ze problemen rond salaris, personeelsverloop, selectie en training liever overlaten aan anderen. Weinig managers slagen erin om hun interne mensen in te zetten zonder angst voor het politieke spel en zonder de vrees om zich te zien voorbijsteken in hun carrièrepad. Dergelijke ondernemingen gebruiken steeds meer externe krachten in body shopping modus. De externe, geïsoleerde consultant zal doeltreffend zijn, maar vooral: hij versterkt de politieke positie van de manager. Hij krijgt minder concurrentie van onderuit te vrezen, en als de consultant succes boekt dan straalt dat volledig af op hem.
Voor die externe consultant is het dan weer een simpele en efficiënte manier om aan de politieke spelletjes te ontsnappen. Hij heeft er niets bij te winnen om persoonlijk te scoren bij de klant. Hij kan de politiek helemaal overlaten aan zijn opdrachtgever. Heel wat bijzonder veelbelovende mensen met uitzonderlijke technische vaardigheden, hebben voor een bestaan als freelancers gekozen om zich buiten die bedrijfspolitiek te houden. En zo begint zelfs al een omgekeerde trend te spelen: bedrijven vinden geen bekwame mensen in dit soort profielen die bereid zijn in dienst te treden, en moéten dus wel naar freelancers grijpen.
De freelancer is dus vandaag bijzonder gegeerd, vanwege zijn rol buiten de politiek. Dit is wat Bernard Benson de theorie van de bonen en de rijstkorrels noemde. De rijstkorrel is veel kleiner dan de boon. Als u schudt met een pot waar bonen en rijstkorrels in zitten, dan zult u vaststellen dat de kleine rijstkorrels de grote bonen geleidelijk omhoog duwen.
Als u enkele van die rijstkorrels tegenkomt, laat u ze dan weten dat ik dringend naar hen op zoek ben?
Dominique Scheuren – Owner Bizliner & Dialog STD.
