Contracten: less is not more
De moed zal menig IT-manager in de schoenen zinken tijdens het doornemen van de stapel contractuele voorwaarden die worden opgelegd bij belangrijke transacties, zoals de aanschaf van een softwarepakket. Zijn al die juridische clausules nu echt nodig?
De trend om uitvoerige contracten op te stellen, is voor een deel toe te schrijven aan de invloed van het Amerikaanse en Engelse recht. Doordat het Engelse rechtssysteem historisch weinig wetten kende, moesten contracten met de meest uiteenlopende situaties rekening houden. De noodzaak om alle mogelijke situaties uitvoerig te regelen, is ook nu nog aanwezig in Angelsaksische contracten. Zo bevatten Engelse en Amerikaanse contracten bijvoorbeeld ellenlange opsommingen van incidenten die als overmacht worden beschouwd, zoals brand, bliksem, vuur, explosies overstroming, natuurrampen enzovoort.
Contracten in continentaal Europa kunnen daarentegen van oudsher steunen op enkele algemene wetten – in het bijzonder een Burgerlijk Wetboek – die voor veel situaties goede standaardoplossingen bieden. Strikt gezien moeten continentaal-Europese contracten daarom slechts de bepalingen bevatten die een afwijking vormen van wat de wet standaard voorschrijft. Omschrijven wat overmacht inhoudt, is dan bijvoorbeeld niet nodig omdat het Burgerlijk Wetboek al een goede definitie van overmacht geeft.
Gebaseerd op bovenstaande analyse zou men denken dat de Angelsaksische contractuele invloed geen goede zaak is. Hoewel de Angelsaksische invloed inderdaad voor nogal wat onnodige contractuele ballast zorgt, is dit in het geheel beschouwd toch een goede evolutie. Vooreerst regelt de wet immers maar een beperkt aantal situaties, vaak nog op een verouderde manier.
Hedendaagse concepten als outsourcing, service levels en hosting zijn het Burgerlijk Wetboek bijvoorbeeld onbekend, terwijl softwareontwikkelingsprojecten gelijk worden gesteld met de bouw van een huis, met heel wat mentaal bochtenwerk tot gevolg. Of nog: bij aanzienlijke vertragingen in de implementatie van het ontwikkelingsproject, verplicht het Burgerlijk Wetboek de klant om langs de rechter te passeren om het contract te laten ontbinden. Uiterst vervelend in geval van deadlines.
Maar de belangrijkste reden waarom gedetailleerde contracten een must zijn voor belangrijke projecten, ligt in het feit dat wetten die niet aangevuld worden door contractuele bepalingen veel onzekerheid scheppen. Mag een klant bijvoorbeeld aanvullende schadevergoeding vragen wanneer een cruciale service level niet gehaald wordt, of is de toegekende service credit de enige mogelijke schadevergoeding? Mag een contract worden opgezegd als de andere partij failliet wordt verklaard?
Welk gebruiksrecht heeft een klant die in opdracht een programma laat ontwikkelen? Valt een onvermijdbare bug in het besturingssysteem of de database server onder overmacht? De Belgische wetten geven geen duidelijk antwoord op deze vragen, zodat partijen die louter steunen op de regels vervat in de wetten, in het ongewisse zullen blijven over hun rechten en plichten.
Angelsaksisch geïnspireerde contracten mogen dus wel meer inspanning vergen, ze resulteren wel in meer rechtszekerheid. Het loont dus zeker de moeite om de volgende keer even door te bijten en het volledige contract door te (laten) nemen.
Prof. Dr. Patrick Van Eecke is advocaat gespecialiseerd in IT-recht bij DLA Piper. Hij doceert tevens IT-recht aan Queen Mary University, London en aan de Universiteit Antwerpen.
