Iets nieuws onder de zon
Het dossier ‘Something new under the sun’ over innoveren in een door ICT versneld gemondialiseerde maatschappij (The Economist, 14 oktober) veegt heel wat algemeen aanvaarde waarheden onder de mat.
Bijvoorbeeld over zakenmodellen: innovatie, lang gereserveerd voor een technocratische elite, democratiseert en kan nu tappen uit het immense kennisreservoir van mensen verspreid over de hele wereld. Vaak volstaat het om bestaande creativiteit te linken. De kunst bestaat er in om snel creatieve ideeën te filteren, zich snel te ‘vergissen’. Mastodontondernemingen durven zich namelijk niet vergissen. Kleine, genetwerkte concurrenten drukken hen zo uit de markt, biotechnologie start-ups overklassen Big Pharma.
Daar komt nog bij dat consumenten uit het arme Zuiden nu aan de basis liggen van nieuwe behoeften die plotseling ook gewild worden door het rijke Noorden: Tata Motor uit India ontwikkelt de $3,000 auto, zwart-Afrika vindt nieuwe formules voor geldtransfers via gsm uit, China produceert al vijftig procent van alle mobilettes ter wereld, niet in grote hiërarchisch gestructureerde bedrijven maar in kleinere autonome privé-ondernemingen die samen – in een nieuw, los zakenmodel – de kostenefficiënte motorfiets bedenken.
En dan boodschappen voor de overheid: innovatie is niet het geprivilegieerde speelterrein van ICT en biotechnologie. De ‘oude’ industrieën, zoals textiel, machinebouw, de auto en voeding transformeren zich tot kennisintensieve sectoren. Investeringen in R&D en het aantal octrooien staan niet garant voor innoverende waardecreatie.
De output van het innovatieproces is belangrijk, niet de input. Europa kampt niet zozeer met een tekort aan zelfstandige ondernemers maar eerder met een tekort aan innoverende entrepreneurs die doorgroeien op de wereldmarkten.
Regeringen blijven er van dromen om ‘hun’ Silicon Valley, ‘hun’ clusters te creëren: verloren belastingsgeld! Ondanks verwoede pogingen is geen enkele overheid er in geslaagd (Singapore, Dubai, Cambridge) om het – op risico en entrepreneurschap gestoeld – ecosysteem van Silicon Valley te kopiëren. Regeringen moeten enkel zorgen voor kwaliteitsinfrastructuren: onderwijs, de rechtsstaat, falende marktwerking corrigeren, gezondheidszorg, een sociaal vangnet, fundamenteel onderzoek, een wegennet van de informatiemaatschappij, een efficiënte, lenige overheidsadministratie.
Wat betekent dit voor België? Ministers van economie die zichzelf overbodig maken? Niet meteen, maar zij zijn best geplaatst om hun collega’s vakministers (onderwijs, justitie, financiën enzovoort) er van bewust te maken dat zich over de voorbije tien jaar diepgaande mutaties in de zich steeds sneller mondialiserende economie hebben doorgezet, dat onze jeugd dringend het stigma dat rust op mondiaal ondernemen in twijfel trekt, dat zij tenminste de discussie aangaat – voorbij het ‘fair trade’ onderwerp – waarom meer internationaal ondernemerschap niet enkel onze eigen welvaart in stand houdt maar ook bijdraagt tot de economische en maatschappelijke ontwikkeling van de derde wereld.
Karel Uyttendaele was in een vroeger leven directeur bij Agoria en bij HP en kabinetschef van de Staatssecretaris voor Informatisering van de Staat.
