Unlocked iPhones in België?
In de laatste berichtenstroom over de Apple iPhone werd aangekondigd dat het apparaat in Frankrijk exclusief verkocht zal worden door Orange. In tegenstelling tot de andere landen waar de iPhone geïntroduceerd werd, zullen de Franse consumenten de mogelijkheid hebben om een ‘unlocked’ iPhone te kopen zonder bijhorend abonnement. De Franse wetgeving verbiedt immers koppelverkoop en verplicht de operatoren bovendien om de koper na zes maanden gratis te informeren over de SIM unlock-procedure.
De Franse iPhone-fans wrijven zich dan ook al in de handen, omdat de huidige software- en hardwarehacks om de iPhone te unlocken, niet meer nodig zullen zijn. Hoewel er in België geen wettelijk verplichting is om SIM’s te unlocken, is koppelverkoop ook in België verboden. Men hoopt dat het apparaat ook hier unlocked moet verkocht worden.
Er is sprake van koppelverkoop wanneer producten of diensten enkel samen met andere producten of diensten worden verkocht. Koppelverkoop is principieel verboden in België, omdat het zou leiden tot concurrentievervalsing tussen verkopers, artificiële prijsverhogingen voor consumenten, verminderde prijstransparantie en aankoop van nutteloze producten. De Belgische rechtbanken oordeelden echter al in 1997 dat de gebundelde verkoop van gsm’s en abonnementen niet onder één van de uitzonderingen valt en dus tot nader order verboden is. Na wat incidenten lijken de operatoren zich vrij goed aan dit verbod te houden.
Door sommige journalisten en internetfora werd de voorbije dagen nochtans gesuggereerd dat Apple gebruik zou kunnen maken van een nieuwe uitzondering in de Belgische Telecomwet. Artikel 112 van deze wet stelt namelijk dat telefoondiensten, internetdiensten, televisiediensten en intermediaire producten die “aangeboden worden via een geïntegreerde technologie”, wél samen verkocht mogen worden.
Het wat vreemde artikel 112 van de Telecomwet heeft enkel tot doel de zogenaamde ’triple play’ mogelijk te maken, namelijk de bundeling van internet-, telefonie- en televisiediensten. Door het verbod op koppelverkoop konden operatoren deze diensten voorheen niet samen aanbieden tegen één gunsttarief, hetgeen volgens het parlement strijdig zou zijn met de belangen van de consument. Na de invoering van het artikel maken de operatoren gretig gebruik van de mogelijkheid om al hun diensten te bundelen in één pakket, al dan niet vergezeld van een ‘intermediair product’.
iPhones zijn echter geen intermediaire producten, want onder dit begrip vallen volgens het parlement enkel apparaten die tussenschakels zijn in het communicatieproces, maar geen interface hebben. Belgacom, Telenet, Scarlet en konsoorten kunnen hun diensten dus bundelen met een modem of router, maar niet met een iPhone, die zijn aantrekkingskracht net haalt uit zijn vernieuwende interface. Apple lijkt de iPhone dus zonder abonnement te moeten aanbieden in België.
Je kan je overigens de vraag stellen of het verbod op koppelverkoop zijn doel niet mist. Buitenlandse consumenten moeten vaak bijvoorbeeld geen gsm kopen, want krijgen die gratis bij hun abonnement. Zo ook zal de iPhone – als hij al in België zou verkocht worden – allicht erg duur geprijsd worden. Vaart de consument hier wel bij? Ondernemingen en beroepsorganisaties pleiten al jaren voor de afschaffing van het verbod, en ook voor de overheid is de handhaving ervan geen prioriteit.
Prof. Dr. Patrick Van Eecke is advocaat gespecialiseerd in IT-recht bij DLA Piper. Hij doceert tevens IT-recht aan Queen Mary University, Londen, en aan de Universiteit Antwerpen.
