Meer wereldburgers graag
Eerste toneel. Een panelgesprek tussen ondernemers en onze universitaire top over welk soort gediplomeerden wij nodig hebben. Een ondernemer dacht dat onze studenten meer buitenlandse ervaring moesten opdoen. Het antwoord van onze superrectoren liet aan duidelijkheid niets te wensen over: “Wij gaan nooit één van onze professoren naar Nieuw-Zeeland sturen om ginder de kwaliteit van de thesis van een laatstejaarsstudent te beoordelen. Met het niveau van onze alma mater wordt niet gesold.”
Daarmee was de kous niet af. Een andere ondernemer, bezorgd over het tekort aan technologen – zowel ingenieurs als informatici – dacht dat de positieve instroom in het technisch secundair onderwijs kon verhogen door in de eerste twee jaar van het secundair onderwijs alle schotten weg te nemen tussen de algemene en technische richtingen. Hij hield een pleidooi voor een degelijke kennismaking met de technologie – verplicht voor alle leerlingen – in goed uitgeruste laboratoria van technische scholen. Ook dat voorstel vond geen genade: “Iedereen met enige pedagogische ondervinding weet toch dat de leerefficiëntie in homogene klassen veel hoger ligt dan in gemengde. Willen wij onze toekomst veilig stellen dan moeten wij de kennislat van in den beginne hoog leggen. Wij hebben het beste onderwijs ter wereld en staan niet open voor enige verandering.” Tegen zoveel verbaal geweld en zelfverzekerdheid waren de ondernemers in het panel niet opgewassen.
Nochtans zijn het net zij die aan het einde van de ketting staan die economische groei en behoud van welvaart garandeert. Waarom hen dan ook geen stem in het kapittel geven bij de beoordeling van welke competenties wij nodig hebben, nu en in toekomst? Zij zijn het die als eersten geconfronteerd worden met de diepgaande mutaties veroorzaakt door de steeds snellere mondialisering van de economie. Zij ondervinden dat alle kennis snel veroudert. Dat wij moeten leren om continu nieuwe kennis vergaren afkomstig van over de hele wereld. Dat wij moeten leren deze kennis te integreren. Dat wij moeten kunnen en willen samenwerken met andere culturen. Dat wij moeten leren samenwerken met mensen van alle niveaus. Daarom hebben zij vooral nood aan goed geschoolde – technische – medewerkers die vlot kunnen en willen omgaan met kenniswerkers van over de hele wereld. Wereldburgers. Een pleidooi dus voor gemengde opleidingen. Superrectoren, excellent in eigen navelstaarderij, missen deze visie.
Tweede toneel. Een panelgesprek tussen ondernemers onderling. Het thema braindrain komt ter sprake en zij trekken er unisono tegen te strijde: “Het is godgeklaagd dat de Belgische belastingbetaler de studies betaalt van jongeren die hun verworven kennis ten dienste stellen van onderzoeksinstellingen of ondernemingen ergens ver weg.” Een visie ingegeven door hun nijpende gebrek aan gekwalificeerde medewerkers. Toch spijtig dat de acteurs van dit tweede toneel er een minder verlichte visie op nahielden dan hun collega’s uit het eerste toneel.
Spijtig dat zijn niet inzagen dat hersenvluchters altijd een geprivilegieerde houding ten opzichte van hun vaderland zullen innemen. Dat zij in het buitenland de rol van het ankerpunt kunnen vervullen voor het netwerk dat iedere Belgische ondernemer moét opbouwen. Daarenboven is de kans groot dat zij vroeger dan later naar hun roots terugkeren overladen met een enorme rijkdom aan competenties die zijn nooit onder hun kerktoren hadden kunnen vergaren.
Karel Uyttendaele was in een vroeger leven directeur bij Agoria en bij HP en kabinetschef van de Staatssecretaris voor Informatisering van de Staat.
