Start-up 2.0: eindelijk de jaren van verstand

Winbox, E-Local, Frontstage, Reef, City R@cer… Dat waren tijdens de dolle jaren van de internet bubble (1996-2001) dé Belgische iconen van ‘de nieuwe economie’. Media, conferenties, mondaine avonden: het was onmogelijk om te ontsnappen aan deze ‘golden boys’ aan wie de wereld leek toe te behoren.

Maar de toen de zeepbel in 2000 uiteenspatte, met de aanslagen van 11 september er nog eens bovenop, verdwenen deze start-ups even snel terug van het toneel als ze voordien in de schijnwerpers terechtgekomen waren. Andere, die meer geluk hadden, zijn gegroeid en echt rendabele en welvarende ondernemingen geworden, die weldra verkocht worden aan grotere spelers (Keytrade Bank, Euremis, Proxis,…), of zijn op zoek zijn naar uitbreiding op internationaal niveau (Citobi, ContactOffice).

Sinds twee jaar verschijnt in België een nieuwe generatie start-ups. Hoewel ze erg bescheiden zijn ten opzichte van onze Franse en Britse buurlanden, is deze generatie echt en wordt ze gedragen door, onder andere, de web 2.0-golf die de stormloop van investeerders richting Silicon Valley opnieuw heeft ingezet. Kijk maar naar de spectaculaire overnames die elkaar de voorbije drie jaar hebben opgevolgd: MySpace werd opgeslokt door News Corp, Flickr en Delicious door Yahoo!, YouTube door Google en Facebook, het nieuwe sociale netwerk dat nu erg ‘hot’ is, laat zijn aanbidders nog even smachten vooraleer het zijn vel duur verkoopt.

Mature markt
Als we die nieuwe start-ups aandachtig bestuderen, springen twee eigenschappen onmiddellijk in het oog. Eerste opmerkelijke vaststelling: de grote meerderheid van de stichters van die nieuwe internetbedrijven zijn niet van gisteren en kunnen al een eerste ervaring op ondernemersvlak voorleggen, of dat nu een succes was of niet. Een symbolisch voorbeeld is dat van François van Uffelen die een eerste tegenslag meemaakte met Winbox, vooraleer hij weer opleefde dankzij B2Boost.

Ondertussen heeft hij B2Boost verlaten om Babelgom op te richten, een beveiligd platform voor de uitwisseling van gegevens tussen commerciële zakenpartners. “In de tijd van Winbox kwam ik uit de consultancywereld en nam ik deel aan conferenties waar sprekers fantastische voorspellingen deden door irrationele opwaarderingen toe te kennen aan diensten die nooit een euro hadden opgebracht. In 2007 is die ‘exuberante irrationaliteit’, om het met de woorden van de baas van Amazon te zeggen, verdwenen. Start-ups zijn pragmatischer en hun ambities meer beredeneerd.”

“De markt is veel matuurder dan in 2000”, zegt Cédric Braem, medestichter van InternetVista, dat de continuïteit van internetapplicaties bewaakt. “We hebben inmiddels een kritische massa gebruikers bereikt. Internet maakt nu deel uit van het dagelijkse leven van mensen, waar het vroeger enkel een medium was voor een technofiele elite.” Ook de technologie is geëvolueerd, zowel op het vlak van netwerkinfrastructuur ( behuizing, breedbandverbinding), programmeertalen als bij de softwarelaag.

Resultaat: een ondernemer kan vanaf nu verschillende projecten tegelijkertijd beheren, en zich er zelfs tijdens zijn vrije uren buiten het werk mee bezighouden. Een echte wedergeboorte van de ‘garagemythe’ die de informaticageschiedenis nauw aan het hart ligt. Symbolisch voorbeeld van deze kentering: de Ajax-methode, geboren uit de onhandige mix tussen Javascript en DHTML, staat toe gebruikerservaringen te ontwikkelen die die van de traditionele kantoortoepassingen benaderen.

“De ontwikkelkost van een site is sterk gedaald”, vat Thibaud Elzière, die de Frans-Belgische sites Fotolia (site om foto’s uit te wisselen) en Zilok (soort eBay voor verhuur) heeft opgericht, samen. “Enkele jaren geleden had je meer dan een miljoen euro nodig om van start te kunnen gaan. Vandaag volstaan enkele tienduizenden euro’s. Als Zilok of Fotolia mislukken, dan hebben we geen exuberante bedragen aan dit avontuur gespendeerd. “

De kritische massa gebruikers zorgde voor wat men in Silicon Valley de ‘2.0-strategieën’ noemt. “Er is heel wat polemiek over het zakelijke karakter en de aard van web 2.0″, legt Thibaud Elzière uit. In elk geval is er één zekerheid: de internetgebruiker is geen toeschouwer meer, maar een volwaardig acteur. Hij heeft de macht op de scène overgenomen.” Dankzij de content die door de gebruikers zelf wordt geproduceerd, is het niet meer nodig om over immense magazijnen te beschikken, een leger aan werknemers tewerk te stellen of fenomenale marketinginvesteringen te doen: sites die de 2.0-stempel dragen, functioneren als ecosystemen waarbij bezoekers de eersten zijn om bij te dragen.

Elzière: “Maar een web 2.0-strategie kan maar werken als men genoeg gebruikers aantrekt. En die internetgebruiker wil enkel meewerken aan de creatie van inhoud als hij een beloning krijgt. Bij platformen voor het uitwisselen van video’s is dat de oorsprong van het snelle succes van YouTube of Dailymotion. Al ben ik minder optimistisch over de vijftig concurrenten die achter hen staan te drummen. Ze hopen allemaal dat de internetgebruiker naar hun site komt maar ze genereren niet veel ’traffic’ aangezien het aantal aangeboden video’s niet significant genoeg is.

Dat is de vicieuze cirkel waar web 2.0-projecten mee kampen. Maar ik denk niet dat we te maken hebben met algemene paniek en een reeks faillissementsaanvragen zoals in 2001. Er zal bij de start-ups een natuurlijke selectie gebeuren op basis van de leefbaarheid van hun economische model. Op een paar uitzonderingen na die we in Silicon Valley zien, kunnen we niet spreken van een internet bubble.”

Internetveteranen

Tweede vaststelling: de investeerders zijn internetveteranen. We denken onder meer aan Emerge dat, in de periode 1996-2001, zijn geld injecteerde in Barnes & Richardson, Mail.be of DVDPost. Zes jaar later, staat Emerge nog altijd aan het roer met InternetVista, Scoopeo, Babelgom, Tunz… “Toen we zijn begonnen, hebben we venture capitalists ontmoet die helemaal niet meer in het internet geloofden”, vertelt Cédric Braem, “Ook de banken waren erg terughoudend. Wij daarentegen waren ervan overtuigd dat het internet als zakenmiddel nog maar begon.”

Behalve Emerge zijn de investeerders niet erg talrijk. “Er is een netwerk van business angels in Brussel,” vertelt Thibaud Elzière die Fotolia en Zilok met eigen fondsen heeft opgestart. Maar ze vragen geld voor hun consultancy bij uw dossier. Dat is de omgekeerde wereld.

“Investeerders vinden is niet moeilijk, zolang uw toegangsticket niet meer dan 500.000 euro bedraagt”, relativeert Cédric van Kan, stichter van Xpertize, een start-up gespecialiseerd in rekrutering door coöptatie. Daarbuiten moet je vaak in het buitenland op prospectie gaan. In elk geval vangt men geen geld meer met een simpele PowerPoint-presentatie zoals dat het geval was in 2000.

Investeerders willen een financieel plan zien, een roadmap verspreid over verschillende jaren. Cédric van Kan, medeoprichter van JustForYou (e-mail marketingplatform verkocht aan Skynet in 2003) is zelf volop fondsen aan het werven voor Dowap, een webradioproject in samenwerking met Gilles Bindels (al partner in JustForYou), Yves Baudechon (ex-CEO van het reclameagentschap DDB België) en Alexander Sanboundjian (Music Matic).

Over de overheid zijn de ondernemers niet laaiend enthousiast. “In het begin hadden we gerekend op de hulp van het Waals Gewest”, vertelt Cédric Braem, “Wij hebben een dossier ingediend maar dat is zonder gevolg gebleven. Toen ons bedrijf begon te draaien, hebben we dan nog een poging ondernomen, maar we hebben meer dan negen maanden moeten wachten op goedkeuring, wat voor een ondernemer verschrikkelijk lang is. Dus: er is wel geld beschikbaar in het Waals Gewest, maar het blijft een heuse veldslag om subsidies te bekomen. Bovendien willen de openbare instellingen dat dit leidt tot meer werkgelegenheid. Maar een ondernemer zoekt in de eerste plaats kapitaal om zijn activiteit op te starten en hij zal pas later aanwe
rven, als er groei is. “Ook het pad van een 2.0-ondernemer verloopt niet altijd over rozen.