Europese lasersatelliet geeft boost aan ISS en aardobservatie
De lancering van EDRS-A dit weekend was een succes. EDRS staat voor European Data Relay System, en satelliet A was de eerste telg van wat een constellatie van geostationaire kunstmanen moet worden. De lancering gebeurde met een Russiche Proton-raket vanop de Bajkonur-cosmodrome in Kazachstan. Het EDRS-project, dat ook onder de meer catchy naam ‘SpaceDataHighway’ door het leven gaat, is het resultaat van een samenwerking tussen de Europese ruimtevaartorganisatie ESA en Airbus.
Communicatieproblemen
EDRS moet bijna-realtime communicatie met satellieten mogelijk maken. Vandaag praten satellieten met grondstations. Het leeuwendeel van de kunstmanen rond onze aardbol draait in relatief lage banen om de planeet. Ze maken een toertje in minder dan 24 uur, wat wil zeggen dat ze niet boven dezelfde plaats blijven zweven. Een satelliet kan alleen maar met onderzoekers op de aarde communiceren wanneer hij binnen het bereik van een grondstation is.
Geostationaire satellieten zweven evenwijdig met de evenaar op 35.786 kilometer boven de aarde. Zij zweven de hele tijd op exact dezelfde plaats gekeken vanop de grond. Ze zijn bijgevolg steeds binnen het bereik van een toegewijd grondstation.
Lasersnelweg
EDRS-satellieten zullen in een dergelijke geostationaire baan vertoeven. Andere kunstmanen, zoals de eveneens Europese Sentinel-aardobservatiesatellieten, kunnen vervolgens via een laser met een onderdeel van de SpaceDataHighway-constellatie praten. Die moet in de toekomst zowat de hele aarde bedekken. De EDRS-satelliet in kwestie straalt de gegevens vervolgens meteen door naar de grond. Ook andersom werkt het systeem. Via EDRS kunnen onderzoekers satellieten meteen nieuwe opdrachten geven, ook wanneer ze niet binnen het bereik van hun grondstation zijn.
Sentinel en ISS
ESA denkt dat het EDRS-systeem tot z’n recht zal komen bij onder andere het realtime-monitoren van de aarde maar ook de opvolging van rampen. Zonder EDRS rollen observaties van satellieten op vaste intervallen binnen. Telkens een Sentinel bijvoorbeeld binnen het bereik van een grondstation komt, wordt alle info gedownload. Met EDRS kan diezelfde Sentinel de gegevens meteen naar de aarde sturen. Dat is met name interessant voor de opvolging van de dikte van de ijskorst voor de scheepvaart, of het monitoren van een situatie op de grond bij een natuurramp.
EDRS kan verder het ISS dichter bij onderzoekers en studenten brengen. Zij kunnen experimenten beter in realtime opvolgen. Ook nu kan je al in realtime meekijken naar het ISS, maar wie die livestream al eens volgde zal gemerkt hebben dat de verbinding geregeld weg valt. Dat komt omdat het ISS telkens moet communiceren met een ander grondstation. Het ruimtestation heeft er heel wat ter beschikking, maar dat is niet bij iedere satelliet het geval.
