Man vervolgd nadat privacycode smartphone wist aan Amerikaanse grens
De opmerkelijke situatie is ook relevant voor Europese reizigers, aangezien Amerikaanse grenswachters ruime bevoegdheden claimen om telefoons en laptops te doorzoeken.
De zaak betreft de Amerikaanse staatsburger Samuel Tunick die op 24 januari 2025 terugkeerde naar de Verenigde Staten via de luchthaven van Atlanta. Medewerkers van de Amerikaanse grensbewaking namen hem mee voor een extra controle en vroegen hem zijn telefoon te ontgrendelen. Toen Tunick een code gaf, zou het toestel een zwart beeld hebben getoond, enkele keren hebben geknipperd en opnieuw zijn opgestart.
Op de smartphone draaide GrapheneOS, een third-party privacygericht besturingssysteem voor Google Pixel-telefoons. Daarin kan een zogenoemde duress-pincode worden ingesteld. Wie die code invoert in plaats van het normale wachtwoord, wist automatisch alle data op het toestel.
Justitie beschuldigt Tunick ervan bewust eigendommen te hebben vernietigd om inbeslagname door de autoriteiten te verhinderen. Daarop kan in de Verenigde Staten een gevangenisstraf van maximaal vijf jaar staan. Volgens beveiligingsexperts is dit vermoedelijk de eerste Amerikaanse strafzaak waarin het gebruik van zo’n noodcode centraal staat. Tunick heeft verklaard niet schuldig te zijn.
Gevaarlijk precedent
De advocaten van Tunick stellen dat de controle en inbeslagname onrechtmatig waren. Hij zou geen toegang tot een advocaat hebben gekregen, geen huiszoekingsbevel hebben gezien en niet over zijn rechten zijn geïnformeerd. De overheid stelt juist dat er geen bevel nodig was, omdat Tunick op dat moment nog niet officieel tot de Verenigde Staten was toegelaten.
Voor reizigers uit Nederland, België en andere Europese landen is vooral dat laatste belangrijk. De Amerikaanse grensbewaking stelt dat zij elektronische apparaten bij binnenkomst mag controleren. Een eenvoudige handmatige doorzoeking kan volgens het beleid zelfs zonder concrete verdenking plaatsvinden. Voor een uitgebreidere, forensische controle gelden aanvullende voorwaarden, maar de precieze juridische grenzen verschillen per rechtbank en blijven onderwerp van rechtszaken.
