Waar moet ik een thuisbatterij plaatsen in huis? De brandweer geeft advies
Thuisbatterijen zijn in de basis gewoon batterijen. Een beetje zoals die in je smartphone, maar dan op veel grotere schaal en in een ander omhulsel en soms met een stekker. Fabrikanten besteden daarom veel aandacht aan brandveiligheid en voorzien hun batterijen doorgaans van meerdere beveiligingslagen die oververhitting en brand moeten voorkomen.
Toch betekent dat niet dat een thuisbatterij nooit in brand kan vliegen. De chemische samenstelling van lithiumbatterijen blijft nu eenmaal instabiel, zeker zolang solid-statebatterijen nog niet (op grote schaal) worden toegepast. In de meeste gevallen levert dat geen problemen op, maar door een productiefout of na jarenlang intensief gebruik kan er wel degelijk brandgevaar ontstaan.
Voor wie een beeld wil krijgen van hoe heftig een lithiumbrand kan zijn, volstaat het om video’s te bekijken van e-steps of e-bikes die in brand vliegen. De hitte- en rookontwikkeling daarvan is al enorm. Een thuisbatterij bevat aanzienlijk meer energie, waardoor een brand veel heviger kan zijn en bovendien langer aanhoudt.
Welke plaatsen zijn onveilig?
Niet iedere ruimte in huis is geschikt voor een thuisbatterij. Sommige locaties lijken op het eerste gezicht logisch, maar brengen juist extra risico’s met zich mee als er onverhoopt brand ontstaat.
Neem bijvoorbeeld een trapkast. Dat lijkt een ideale plek voor een thuisbatterij, omdat hij daar niet in de weg staat. Toch speelt de beperkte ventilatie er een belangrijke rol. Tijdens het laden en ontladen komt behoorlijk wat warmte vrij, die snel moet worden afgevoerd om oververhitting te voorkomen.
In een trapkast is de luchtcirculatie doorgaans beperkt, waardoor de temperatuur sneller kan oplopen. Daarnaast staat de batterij dan direct onder een trap, die ook deel uitmaakt van een belangrijke vluchtroute. Bij een houten trap bestaat bovendien het risico dat het vuur zich sneller verspreidt. Zelfs een betonnen trap is niet ontworpen om langdurig aan zulke extreme temperaturen blootgesteld te worden.
Ook een woonkamer is niet de meest logische plek, zeker niet als de slaapkamers zich op een hogere verdieping bevinden. Mocht een thuisbatterij toch in brand vliegen, dan kan de belangrijkste vluchtroute in korte tijd onbruikbaar worden. Om dezelfde reden is ook een kinderkamer absoluut geen geschikte locatie.
En dan is er nog het punt van de bereikbaarheid. Wanneer een thuisbatterij in brand vliegt, kan de brandweer besluiten de batterij naar buiten te verplaatsen als dat veilig mogelijk is. Staat de batterij op zolder, dan is dat aanzienlijk lastiger dan wanneer ze zich op de begane grond bevindt. Bovendien brengt het extra risico’s met zich mee voor de hulpdiensten.
Veilig kunnen ontsnappen blijft uiteindelijk belangrijker dan materiële schade aan je woning. Schade kan je herstellen; een veilige vluchtroute is onbetaalbaar.
Welke locaties in of rond huis zijn wél veilig?
Veel plekken die op het eerste gezicht handig lijken, zijn dus niet optimaal voor een thuisbatterij. Maar waar kun je zo’n batterij dan wel veilig plaatsen? Een locatie op de begane grond is alvast een goede eerste stap. Zoals eerder gezegd, mag de batterij daarbij niet op je vluchtroute staan, benadrukt ook de Nederlandse brandweer. Daarnaast moet de ruimte goed geventileerd zijn, een relatief constante temperatuur hebben en droog blijven.
Ook wordt aangeraden om een thuisbatterij buiten het woongedeelte te plaatsen. Heb je een losse garage, dan is dat vaak een geschikte oplossing. Ook een droge berging, een tuinhuis of fietsenberging met een stopcontact kan hiervoor gebruikt worden. Een bijkeuken is eveneens een mogelijke optie.
Heb je geen van die plekken beschikbaar, dan is de woonkamer uiteindelijk niet per definitie uitgesloten. Het blijft echter belangrijk dat de batterij niet op een vluchtroute staat en dat er voldoende ruimte rondom de batterij aanwezig is.
Waar mogelijk wordt aangeraden om de thuisbatterij op een solide brandwerende plaat te plaatsen. Daarmee kan de brandweer de batterij makkelijker verplaatsen als dat nodig blijkt, in plaats van de accu los te moeten optillen of dragen. Welke plek je ook kiest, zorg ervoor dat de batterij stabiel staat en niet kan omvallen.
Een thuisbatterij aan de muur monteren wordt dan weer afgeraden. Dat kan het verwijderen van de batterij uit de woning bemoeilijken als er zich een noodsituatie voordoet.
Voorzorgsmaatregelen bij thuisbatterijen
Het klinkt misschien vanzelfsprekend, maar ook de brandweer benadrukt het belang van een rookmelder in de buurt van of boven een thuisbatterij. Mocht er onverhoopt toch iets misgaan, dan ben je daar in ieder geval snel van op de hoogte. Test zo’n rookmelder minstens één keer per jaar met de testknop. Na tien jaar moet je hem sowieso vervangen, omdat de werking van rookmelders na verloop van tijd achteruitgaat.
Zorg daarnaast voor voldoende vrije ruimte rondom de batterij en plaats er nooit spullen bovenop of tegenaan. Ook plekken waar de batterij nat kan worden, zoals in de buitenlucht zonder bescherming, vermijd je best.
Niet onbelangrijk is dat de batterij wordt aangesloten op een geaard stopcontact. Sluit bovendien nooit meerdere thuisbatterijen aan op dezelfde groep zonder dat daarvoor een aparte elektrische voorziening is geplaatst. Bij plug-inbatterijen geldt daarnaast dat je de stekker best altijd rechtstreeks in een stopcontact steekt en niet via een stekkerdoos.
Qua onderhoud volstaat het doorgaans om jaarlijks de stekker, kabels en behuizing te controleren. Let daarbij op verkleuringen, beschadigingen of andere afwijkingen die kunnen wijzen op een probleem.
Thuisbatterij met blussysteem
Waar consumenten zich zorgen maken over de veiligheid van thuisbatterijen, ontstaat vanzelf ook een aanbod van fabrikanten die daarop inspelen. Verschillende merken voorzien hun modellen daarom van extra beveiligingslagen, waaronder ingebouwde systemen die een beginnende brand kunnen vertragen.
Zendure levert zijn thuisbatterijen bijvoorbeeld met een aerosol-brandvertrager. Die werkt vergelijkbaar met een CO2-blusser: het systeem vermindert de aanwezigheid van zuurstof in het batterijpakket, waardoor een brand zich minder snel verspreidt. Ook recente modellen van Jackery (SolarVault 3 Pro) en Hoymiles beschikken over aerosol-technologie om de gevolgen van een eventuele batterijbrand te beperken.
Voor de duidelijkheid: zo’n systeem zorgt er dus niet voor dat een batterijbrand volledig verdwijnt. Het geeft vooral extra tijd om veilig weg te komen en de brandweer te waarschuwen.
Hoe groot is het risico op brand?
Dat batterijen in brand kunnen vliegen, is geen nieuw gegeven en is ook zeker niet uniek voor thuisbatterijen. Toch moeten we het risico niet overdrijven. Moderne thuisbatterijen moeten aan strenge veiligheidseisen voldoen en fabrikanten investeren sterk in beveiliging.
Tijdens Intersolar Europe in München gaven verschillende fabrikanten ook aan dat veiligheid een belangrijk aandachtspunt blijft. Zij weten immers als geen ander dat een incident met een thuisbatterij grote gevolgen kan hebben voor het vertrouwen van consumenten.
Technologische vooruitgang speelt daarbij een belangrijke rol. Moderne BMS-systemen (battery management systems) controleren voortdurend de toestand van een batterij en sturen laad- en ontlaadprocessen bij om problemen te voorkomen.
Ook de overstap naar nieuwe batterijtypes helpt daarbij. Veel moderne thuisbatterijen gebruiken inmiddels LFP-batterijen, voluit lithium-ijzerfosfaatbatterijen. De chemische samenstelling van dit type batterij zorgt voor een betere thermische stabiliteit, waardoor de kans op oververhitting en brand kleiner wordt. Dat is ook een belangrijke reden waarom LFP-batterijen veel worden gebruikt in elektrische auto’s en thuisbatterijen. Ze zijn bovendien lichter, hebben een langere levensduur en kunnen bij veel modellen tot ongeveer 10.000 laadcycli meegaan.
Het risico op brand is de afgelopen jaren dus sterk afgenomen. Helemaal uitsluiten kun je een defect nooit, maar moderne thuisbatterijen zijn dankzij betere beveiliging en veiligere batterijchemie aanzienlijk veiliger geworden. De kans dat een thuisbatterij problemen veroorzaakt, blijft bovendien relatief klein. Een smartphone of powerbank bevat eveneens een lithiumbatterij en krijgt in het dagelijks leven veel meer te maken met vallen, hitte en beschadigingen.
De toekomst voor thuisbatterijen ziet er daarnaast positief uit. Naarmate nieuwe batterijtechnologieën, zoals solid-statebatterijen, verder ontwikkelen en op grotere schaal beschikbaar komen, kan de veiligheid in de toekomst nog verder verbeteren.
