Dode pixels
In front of tv everyday

Een modern lcd- of oled-scherm bevat miljoenen pixels en toch kan het heel irritant zijn als daar defecte beeldpunten tussen zitten. Maar zijn dode pixels wel echt ‘dood’ of kan je ze weer tot leven wekken? En hoe zit het met de garantie?

Advertentie

De meeste schermen van computers, smartphones, tablets en ook televisies zijn TFT-schermen, wat staat voor thin film transistor. Dat betekent dat elke pixel, oftewel beeldpunt, op het scherm wordt opgelicht door verschillende minuscule transistortjes. Elke pixel bestaat daarbij uit drie subpixels die respectievelijk de kleuren rood, groen en blauw doorlaten, de zogenaamde RGB-kleuren. Samen zorgen die drie ervoor dat de pixel zowat alle kleuren in de regenboog kan produceren, waardoor de beelden op je scherm of monitor er kleurecht uitzien.

Een full hd-scherm met zijn resolutie van 1920 x 1080 pixels bevat ruim twee miljoen beeldpunten, een ultra hd-scherm al bijna 8,3 miljoen. Het zijn ontzagwekkende aantallen en de techniek erachter is dan ook kwetsbaar. Tussen al die pixels kunnen defecte exemplaren zitten. Een scherm of monitor kan beschadigd zijn tijdens de productie of het transport, maar de pixels kunnen het ook na verloop van tijd gaan begeven.

Het is goed zoeken naar de defecte pixel.

Dood, helder of vast?

Vaak hoor je in dit verband het begrip ‘dode pixels’ voorbijkomen. Die term dekt niet helemaal de lading, ‘defecte pixels’ is een betere omschrijving. Er is namelijk een groot verschil tussen ‘dode’, ‘heldere’ en ‘vaste’ pixels. Niet alleen in betekenis, maar ook voor de vraag of ze te verhelpen zijn of niet. Een pixel is ‘dood’ als hij in zijn geheel geen licht meer doorlaat. Het resultaat is een zwarte beeldpunt, die je vooral op een witte of lichte achtergrond kan herkennen. Deze donkere punt is helaas niet te herstellen, over en uit.

‘Heldere’ pixels zijn het tegenovergestelde: pixels waarbij alle drie de subpixels constant licht doorlaten. Rood, groen en blauw in dezelfde intensiteit leveren namelijk de kleur wit op (even los van de vraag of wit een ‘kleur’ is). Zo’n heldere oftewel ‘bright’ pixel zie je op een donkere achtergrond dus als een wit puntje. Bij een ‘vaste’ ofwel ‘stuck’ pixel ten slotte is de transistor van een van de drie subpixels vastgelopen en laat de pixel alleen nog maar het licht van die ene RGB-kleur door. Bij die laatste twee fenomenen – heldere en vaste pixels – valt er wellicht nog wat aan te doen.

Een sterk vergrote dode pixel. Deze is niet meer te herstellen.

Defecte pixels herkennen en herstellen

Dead Pixel Buddy (filecroco.com/download-dead-pixel-buddy) is een freeware Windows-programmaatje, waarin je zelf de kleuren kan kiezen en vastzetten, waardoor je langer je scherm kan inspecteren. Chrome heeft een extensie die hetzelfde doet en voor Android-apparaten is er de app Dead Pixels Test and Fix, te vinden in Google Play. Er zijn ook gratis sites en programmaatjes die claimen dat ze heldere en vaste pixels kunnen repareren door ze te opnieuw te activeren. Dit doen ze door de omgeving van de pixel te bestoken met een veld vol afwisselende kleuren, wat er in feite uitziet als gekleurde ‘ruis’.

Een voorbeeld is JScreenfix (jscreenfix.com). Wanneer je dit portable programma (dus zonder installatie) activeert en je het ruisveld over je defecte pixels sleept, brengt dit ze wellicht weer tot leven. JScreenfix belooft een slagingskans van 60 procent. Een ander voorbeeld is PixelHealer (aurelitec.com/pixelhealer/windows/download), dat er eveneens in een portable variant is.

Ook op YouTube staat een filmpje dat hetzelfde doet. We vonden deze laatste verwijzing overigens bij Coolblue, in de reactie op een klant met een klacht over een televisie met defecte pixels. Mensen die last hebben van epilepsie, wordt overigens met klem afgeraden naar dit soort felle en flitsende beelden te kijken!

Jscreenfix: sleep het veld over een defecte pixel en laat het daar tien minuten ‘ruisen’.

Wat met garantie en verzekering?

Defecte pixels vallen echter niet zomaar onder de normale garantieregeling. Leveranciers en winkels stellen namelijk dat een dode pixel geen technisch mankement is, maar een ‘cosmetische onvolkomenheid’ waar ze zelf ook niet zoveel aan kunnen doen. Pas als je scherm meerdere defecte pixels heeft, kan je aanspraak maken op garantie. De meeste schermen en monitoren vallen onder klasse 2 van de ISO-norm die hiervoor bepaald is (ISO 13406-2).

Die zegt dat er per miljoen pixels twee ‘dood’ mogen zijn, twee ‘helder’ of vijf ‘vast’. Je kan zelf uitrekenen hoe zich dat verhoudt tot de resolutie van jouw scherm. Alleen boven deze aantallen heb je recht van spreken bij de winkel. Om het risico helemaal af te dekken én omdat defecte pixels ook na verloop van tijd kunnen ontstaan, bieden sommige verkopers een speciale pixelgarantie of verzekering aan. Een willekeurige selectie: bij Megekko kost de verzekering 49,95 euro voor een periode van drie maanden.

Bij Alternate betaal je hetzelfde bedrag, maar dan voor zes maanden en alleen voor monitors met een waarde tot 499 euro. Bij Azerty koop je voor 75 euro een 30-dagen-omruilgarantie, alleen voor losse monitors van 801 tot 1000 euro. Kijk dus goed wat het beleid van je favoriete winkel is. Tot slot: koop je een duur (tv-)scherm bij een grote winkelketen, dan kan je daar vaak een extra schadeverzekering bij afsluiten. Controleer echter van tevoren of defecte pixels daar ook onder vallen. Meestal niet, omdat ze, zoals eerder gezegd, niet als een technisch defect worden gezien.


LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here